L4 po nowemu od 13 kwietnia 2026 - co wolno na zwolnieniu lekarskim?

Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich, które precyzują zasady korzystania z L4 i zmieniają zasady kontroli prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zmiany wynikają z Ustawy z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.

Co się zmienia od 13 kwietnia 2026?

Dotychczasowe przepisy stanowiły, że ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego, gdy wykonuje pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Od 13 kwietnia brzmienie przepisu zostało zmienione – teraz ubezpieczony traci zasiłek, gdy podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Kluczową zmianą jest jednak ustawowe zdefiniowanie, czym jest ta niezgodna aktywność. Zgodnie z nowym art. 17 ust. 1b ustawy zasiłkowej, aktywnością niezgodną z celem zwolnienia są wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję – ale z wyraźnym wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego oraz czynności incydentalnych, których podjęcia wymagają istotne okoliczności.

Co można robić na L4?

Nowe przepisy wyraźnie dopuszczają:

• Zwykłe czynności dnia codziennego – wyjście do sklepu, apteki, na spacer czy inne podstawowe aktywności życiowe nie będą już powodem utraty zasiłku.
• Incydentalne czynności zawodowe – np. podpisanie ważnych dokumentów, faktur czy listów przewozowych, gdy wymagają tego istotne okoliczności i zaniechanie mogłoby prowadzić do poważnych strat finansowych. Ważne: taką okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.
• Udział w pilnym spotkaniu lub wideokonferencji – sporadycznie i wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach.

Czego nadal nie wolno?

Nowelizacja nie znosi podstawowej zasady. Nadal można utracić zasiłek za cały okres zwolnienia, jeśli:

• praca zarobkowa ma charakter regularny, a nie incydentalny,
• aktywność wyraźnie utrudnia powrót do zdrowia lub przedłuża rekonwalescencję,
• ubezpieczony podejmuje działania sprzeczne z zaleceniami lekarza.

Szersze uprawnienia ZUS do kontroli

Nowe przepisy rozszerzają uprawnienia kontrolne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Inspektorzy ZUS będą mogli teraz:

• Przeprowadzać kontrolę nie tylko w miejscu zamieszkania, ale też w miejscu pracy, miejscu pobytu lub w innym miejscu, jeśli cel kontroli tego wymaga.
• Legitymować kontrolowaną osobę w celu ustalenia tożsamości.
• Żądać od lekarza lub placówki medycznej udostępnienia dokumentacji medycznej stanowiącej podstawę wystawienia zwolnienia.
• Kontrolować osoby przebywające na L4 również po ustaniu tytułu ubezpieczenia.

Zmiany od 2027 roku

Kolejna faza zmian wejdzie w życie od 1 stycznia 2027 roku. Dotyczyć będzie między innymi zasad wystawiania zwolnień lekarskich przy wielu tytułach ubezpieczenia. Lekarz nie będzie miał obowiązku wystawienia zwolnienia z określonego tytułu ubezpieczenia, jeśli praca zarobkowa w jednym z miejsc zatrudnienia będzie możliwa do wykonywania.

Co to znaczy dla pracowników?

Przede wszystkim koniec tzw. aresztu na L4. Nowe przepisy dają pracownikom większą swobodę – jasno określają, że wyjście do sklepu czy apteki nie grozi utratą zasiłku. Jednak należy pamiętać, że zbyt częste lub długotrwałe nieobecności w pracy mogą nadal stanowić podstawę wypowiedzenia umowy o pracę – nawet jeśli są usprawiedliwione. Swobodniejsze korzystanie ze zwolnienia lekarskiego nie powinno zachęcać do jego nadużywania.

Zmiany mają na celu doprecyzowanie przepisów, które przez lata były interpretowane niejednolicie – zarówno przez pracodawców, jak i sądy pracy. To ważna zmiana dla milionów Polaków korzystających rocznie ze zwolnień lekarskich.